عزت نفس چیست و راههای تقویت آن کدامند؟

عزت نفس

عزت نفس چیست و راههای تقویت آن

عزت نفس یعنی چه؟

عزت نفس یکی از مهم ترین عوامل برای داشتن یک زندگی سالم است و از مواردی است که در کوچینگ هم کاربرد زیادی دارد.چون عزت نفس یعنی ذهن و روح سالم که قطعا با رابطه ای که بین این دو و جسم وجود دارد روی جسم هم تاثیر می گذارد. ریشه تمام مسائل زندگی ما به عزت نفس برمی گردد و ما برای تغییر یک سری مسائل باید این ریشه را تغییر بدهیم و اصلاح کنیم. همه موقعیت های اجتماعی، خانوادگی ، موفقیت هایی که بدست می آوریم، روابطی که تجربه می کنیم چه خوب ، چه بد به عزت نفس برمی گردند. اینکه چرا در کارمان پیشرفت نمی کنیم، چرا در رابطه مان گیر وجود دارد، چرا در زندگی مان همه امکانات داریم اما حال خوب نداریم، چرا نمی توانیم به خواسته ها و هدف هایمان برسیم، همه این ها به موضوع عزت نفس و اعتماد به نفس که در هم تنیده هستن برمی گردد.

بنابراین کار کردن روی عزت نفس به عنوان هسته وجودی هر فرد بسیار ضرورت دارد. چون این هسته عامل محصول دادن و رشد هر فرد در هر شرایطی است. ما در دنیای بی ثباتی زندگی می کنیم. یک روز وضعیت اقتصادی دچار بحران می شود، یک وقت هایی وضعیت سلامتی و ما باید با عزت نفس دنیای درون خودمان را با ثبات کنیم. اگر اینطور نشود ما قدرت روبرو شدن با چالش های زندگیمان را نخواهیم داشت و همیشه در معرض آسیب هستیم چه در روابط و چه در محیط های اجتماعی.

در این مقاله در مورد عزت نفس چیست و تفاوت آن با اعتماد به نفس، نشانه های افراد دارای عزت نفس پایین و در نهایت از راهکارهایی برای اینکه عزت نفس خود را چگونه حفظ کنیم ، می گوییم.

عزت نفس

با اینکه تمام افراد از نقش عزت نفس در زندگی آگاهی دارند و می دانند عزت نفس داشتن چقدر برای احساس رضایت از زندگی مهم است اما هنوز درست نمی دانند کلمه عزت نفس به چه معناست؟ اغلب می گویند عزت نفس همان اعتماد به نفس است در واقع عزت نفس همان احساس با ارزش بودن است یا به عبارتی یعنی میزان ارزشی که برای خودمان قائل هستیم. این ارزش کاملا درونی است و براساس نظام ارزشی ما شکل گرفته و زیربنای موفقیت ما، روابط ما و کل رفتارهای ما در زندگی خانوادگی و اجتماعی است و رفتار ما با خودمان را شکل می دهد. اگر هر موقعیتی که الان دارید را از دست بدهید از درون خود را چگونه می بینید؟ در مورد خود چه فکری می کنید؟

معمولا عزت نفس با اعتماد به نفس اشتباه و با یک معنی در نظر گرفته می شود در حالیکه این دو مفاهیم کاملا مجزا دارند و در عین حال مکمل یکدیگر هستن.  یعنی بدون عزت نفس نمی شود اعتماد به نفس داشت. برای مثال رسیدن به هویت فردی دقیقا مثل ساختن یک ساختمان است. وقتی شما بنا می سازید قبل از هرچیزی باید اسکلت ساختمان شکل بگیرد بعد دیوارهای ساختمان، سقف و … را بسازید. اسکلت اولیه عزت نفس است و مراحل بعدی مثل دیوار چینی، سفید کاری و … در حیطه اعتماد به نفس هستند. عزت نفس اسکلت شخصیت شماست که در برابر مسائل و چالش های زندگی این ستون ها از شخصیت شما نگهداری می کنند. وقتی رابطه تان با فرد مورد علاقه تان تمام می شود یا در کارتان شکست می خورید دیگر احساس بی ارزشی نمی کنید چون اسکلت وجودی تان درست بنا شده است.

عزت نفس

اعتماد به نفس بخش تکمیلی ساختمان ست یعنی به صرف اسکلت زدن نمی توانیم بگوییم ساختمان را ساخته ایم. اگر دیوار بدون اسکلت بسازیم می شود اعتماد به نفس کاذب ، یعنی از درون پوچ و تو خالی.عزت نفس میزان ارزشمندی درونی ماست و اعتماد به نفس توانایی ما برای مواجه شدن با چالش های زندگی و هر دو این ها با هم می شود : من می توانم.

اعتماد به نفس بدون عزت نفس معنایی ندارد وقتی شما روی اعتماد به نفس تان کار می کنید باز در مواجه با چالش های زندگی حال تان خوب نیست به این دلیل که تا احساس بی ارزشی به سراغ ما میاد احساس ناتوانی سریع پشت آن قرار می گیرد. محصول ارزش به خود بخش کیفی زندگی ما را در بر می گیرد و احساس آرامش حقیقی و رضایت می کنیم. بین عزت نفس و دوست داشتن خود رابطه مستقیم وجود دارد. اعتماد به نفس محصول پذیرفتن خود ، اعتماد به خود و به طور کلی به رسمیت شناختن خود است.

نشانه های افراد با عزت نفس پایین

– این افراد به کار کردن معتاد هستند. چند بیزنس همزمان با هم اداره می کنند اما از کارشان لذت نمی برند. ارزشمندی خودشان را در گرو کار و پیشرفت می بینند.

– از موفقیت هایشان لذت نمی برند و احساس رضایت ندارند .

– با کوچک ترین شکستی خودشان را سرزنش می کنند.

– کارهایشان را نیمه کاره رها می کنند و با برچسپ زدن به کارها که این کار خوبی نیست، این کار باعث پیشرفت من نمیشه و … خودشان را توجیح می کنند.

– افراد با عزت نفس پایین از درون احساس می کنند به تنهایی برای خودشان کافی نیستند و به کسی برای انجام کارهایشان نیاز دارند.

– باعث کاهش ابزار وجود افراد می شود.

عزت نفس

– این افراد طعمه کسانی می شوند که می خواهند خود را بی گناه نشان دهند و قربانی گری کنند. به این صورت که برای کارهایشان اشتباهات را به گردن این افراد می اندازند و این ها چون عزت نفس پایینی دارند قبول می کنند.

–  توانایی افراد را برای مواجه شدن با مشکلات و چالش های زندگی پایین می آورد.

– مدام خود را با دیگران مقایسه می کنند.

– نمی توانند انتقاد را از جانب دیگران بپذیرند . چرا که این انتقادها را شخصی سازی می کنند و فکر می کنند حتما از نظر دیگران بلد نیستند کارشان را به خوبی انجام دهند، نامنظم هستند، دوست داشتنی نیستند و … . به جای اینکه فکر کنند این انتقاد نسبت به کار من است نه شخصیت من.

– کمال گرایی منفی و ترس از شکست دارند.

– قدرت ” نه ” گفتن ندارند .

– در رابطه نیازهای خود را نادیده می گیرند و برعکس نیازهای دیگران را اولویت قرار می دهند.

– در رقابت ها یا هرجایی که عزت نفس پایین شان جلو دید خودشان و دیگران قرار بگیرد شرکت نمی کنند چون از قضاوت شدن توسط دیگران می ترسند.

عواملی که باعث داشتن عزت نفس پایین می شوند

عزت نفس پایین از دوران کودکی توسط  والدین ، جانشینان والدین که می توانند پدر بزرگ، مادر بزرگ ، عمه ، خاله ، خواهر و برادر و … باشند ، مدرسه ، دوستان و اجتماع شکل می گیرد. یکی از موارد شکل گیری عزت نفس پایین ” مورد مقایسه ” قرار گرفتن است. وقتی والدین یا معلمان در مدرسه فرد را با خواهر ، برادر یا دوستانش مقایسه می کنند و می پرسند تو چرا مثل دوستت نمره خوبی نگرفتی؟ تو چرا مثل برادرت نمی توانی خودت کارهایت را انجام بدهی؟ … بدون اینکه توانایی و استعداد های فرد را در نظر بگیرند.

عزت نفس

مساله بعدی که باعث عزت نفس پایین می شود ” انتظارات بیش از اندازه ” و ” سخت گیری های زیاد ” است که متاسفانه خیلی از خانواده ها ناآگاهانه این کار را انجام می دهند. آنها فکر می کنند برای اینکه فرزندانشان موفق بشوند باید به آنها سخت بگیرند . اما متوجه نیستند با این کار احساس ارزشمندی فرد را نشانه گرفته اند. علت دیگر عزت نفس پایین ” انتقاد ” و ” پذیرفته نشدن در جمع همسالان ” است. وقتی فرد از دوران کودکی مرتب مورد انتقاد قرار بگیرد یا در جمع دوستانش به هر دلیلی مثل تفاوت های فردی یا بیماری پذیرفته نشود به او این احساس دست می دهد که تو به اندازه کافی خوب و دوست داشتنی نیستی.  همچنین  ” گفتگوی ذهنی منفی ” می تواند باعث عزت نفس پایین بشود. برخی افراد عادت کرده اند که به خود برچسپ احمق بودن ، بی هدف بودن ، بی نظم بودن و … بزنند و به همین دلیل رفتارهایی را از خود نشان می دهند که وجود این برچسپ ها را اثبات کند. به خصوص اگر فرد در خانواده ای رشد کرده باشد که از دوران کودکی با کوچک ترین رفتاری از طرف خانواده برچسپ می خورده این کار برای او تبدیل به عادت می شود و به جای اینکه خود را جدا از کارهایی که انجام می دهد ببیند جزیی از آن می بیند و مستقیما عزت نفس خود را نشانه می گیرد. مثلا اگر در کاری شکست خورد به جای اینکه بگوید من همه تلاشم را کردم اما نشد حالا باید ببینم برای اصلاحش باید چه کاری انجام بدهم می گوید: “تو هیچ وقت نمی توانی یک کاری را درست انجام بدهی ” ” تو احمقی ” ” دیگران را ببین کجا هستن و تو کجا؟ تو هیچی نمی شوی ” و گفتگوهایی از این قبیل.

علت بعدی ” داشتن اهداف غیر واقع بینانه ” است. اینکه اهداف بزرگ داشته باشیم بد نیست اما باید متناسب با شرایط و توانایی های شما باشند وگرنه در ناخودآگاهتان ” تو نمی توانی” حک می شود.

راهکارهایی برای تقویت عزت نفس

-استعداد و علائق تان را کشف کنید و متناسب با آن برای خود هدف گذاری کنید

خیلی از اوقات ما دقیقا نمی دانیم در چه کاری استعداد یا به چه کاری علاقه داریم و همین باعث می شود که مسیر اشتباهی را طی کنیم و احساس ناتوانی کنیم.

-موفقیت های خود را یادداشت کنید

ما همیشه از شکست هایمان صحبت می کنیم و آنها را فراموش نمی کنیم برعکس جایی که خوب عمل کردیم و موفقیتی را کسب کرده ایم را فراموش می کنیم یا فکر می کنیم همه می توانند این کارها را انجام بدهند و کار خاصی نکرده ایم. در یک دفتر زیبا تمام موفقیت های کوچک و بزرگ خود را ثبت کنید و برای هرکدام از آنها به خود آفرین بگویید.

-اجازه ندهید افکار منفی شما را کنترل کند

گفتگوی ذهنی مثبت را جایگزین گفتگوی ذهنی منفی کنید . هرگاه افکار منفی به سراغتان آمد سریع آ ن را با یک فکر مثبت جایگزین کنید و دو ، سه بار برای خود تکرار کنید تا در ناخودآگاهتان ثبت شود. این کار به تمرین و ممارست نیاز دارد.

-خود را همانگونه که هستید بپذیرید و دوست بدارید

با خود مهربان باشید ، برای خود بدون مناسبت هدیه بگیرید، همان گونه که به دیگران احترام می گذارید به خود هم احترام بگذارید. وقتی موفقیتی کسب می کنید هرچند کوچک برای خود جشن بگیرید و از خود تشکر کنید. گاهی خودتان را در آغوش بگیرید و بگویید : “خود عزیزم، خیلی دوستت دارم. ممنونم از اینکه همیشه برای حال خوب من تلاش می کنی ، ممنونم که همراهم هستی ” صبح ها که از خواب بیدار می شوید در آیینه به خودتان لبخند بزنید و بگویید:  ” تو خیلی دوست داشتنی هستی ”  ” تو خیلی باهوشی ” این کار به احساس ارزشمندی و در نتیجه بالا رفتن عزت نفس شما خیلی کمک می کند. همان گونه با خود رفتار کنید که دوست دارید دیگران با شما رفتار کنند. مطمئن باشید اگر شما با خودتان رفتار مناسبی داشته باشید دیگران هم با شما همین رفتار را خواهند داشت.

عزت نفس

-” نه گفتن ” را تمرین کنید

افرادی که عزت نفس پایینی دارند برای اینکه دیگران از دست آنها ناراحت نشوند نیازها و خواسته های خود را نادیده گرفته و به درخواست های دیگران جواب می دهند و آنها را الویت قرار می دهند. برای تقویت عزت نفس تان باید یاد بگیرید خود را مقدم بر دیگران بدانید. البته این به این معنا نیست که به دیگران کمک نکنید بلکه اول شرایط خود را در نظر بگیرید اگر واقعا زمان ، شرایط و توانایی لازم و کافی را داشتید به در خواست های دیگران جواب مثبت بدهید.

حال که گفتیم عزت نفس چیست و راههای تقویت آن را توضیح دادیم این نکته هم خوب است بدانید که برای دست یابی به عزت نفس بالا باید تمرین و تکرار داشته باشید. و اگر متوجه شدید به تنهایی نمی توانید آن را تقویت کنید می توانید با توجه به موضوع تان به یک لایف کوچ یا مشاور مراجعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید